آینده کار از هر جایی

این مطلب را اولین بار برای روزنامه ایران نوشتم؛ سوالی که به آن پرداخته‌ام این است: «آیا شیوه کار کردن ما برای همیشه تغییر می‌کند و دیگر مانند گذشته نخواهد شد؟»

رضا قربانی / روزنامه‌نگار فناوری

آیا کار در یک محل مشخص و جلسه‌های حضوری جایش را به دورکاری در خانه و جلسه‌های آنلاین می‌دهد؟ «آیا واقعاً لازم است کنار هم در شرکت جمع شویم تا کارمان را انجام دهیم؟» به نظر می‌رسد تا چند سال پیش پاسخ بسیاری به این سوال نه بود؛ ولی اکنون به نظر می‌رسد خیلی‌ها متوجه شده‌اند که می‌توانند یک جا جمع نشوند و با هم کار کنند. افراد، تیم‌ها و همه کسانی که کار می‌کنند می‌توانند پراکنده باشند و کارشان را هم به خوبی انجام دهند. ولی اکنون سوال‌های جدیدی پیش روی ما قرار گرفته است: آیا شرکت‌هایی که کاملا به صورت دورکاری فعالیت می‌کنند یا بخش مهمی از کارشان را به صورت دورکاری انجام می‌دهند آینده سازمان‌ها هستند؟ آیا دورکاری آمده که بماند؟

شکی نیست که این مدل از کار کردن مزایای قابل توجهی هم برای کسب‌وکارها و هم برای کسانی که کار می‌کنند دارد. حالا سازمان‌ها می‌توانند هزینه‌های مربوط به ملک را کاهش داده و حتی حذف کنند؛ حالا کسب‌وکارها می‌توانند از سراسر جهان نیروهای با استعداد را استخدام کنند؛ برای کار کردن در کمپانی‌های جهانی لزوما نیازی به مهاجرت نیست. پژوهش‌ها هم نشان می‌دهند که با دورکاری بهره‌وری پرسنل افزایش پیدا می‌کند. حالا پرسنل شرکت‌ها می‌توانند هر جایی که دوست دارند زندگی کنند و برای هر کمپانی در هر نقطه‌ای از دنیا کار کنند؛ این یعنی انعطاف‌پذیری بالاتر برای همه. احتمالا رفت‌وآمدها هم کاهش پیدا می‌کند و افراد شاید بتوانند بهتر بین کار و زندگی‌شان تعادل برقرار کنند.

همه چیز به این زیبایی که تصویر شد نیست؛ نگرانی‌هایی هم وجود دارد. مواردی مثل ایده‌پردازی و حل مسئله، به اشتراک گذاشتن دانش، روابط اجتماعی، همراهی و همدلی، راهنمایی‌کردن، ارزیابی عملکرد و پاداش‌دادن و امنیت داده‌ها و مقررات مربوط به آنها هنوز گنگ و مبهم است.

با وجود این مسائل پاندمی کرونا باعث شد ذهن رهبران باز شود که دورکاری را برای همه یا بخشی از پرسنل خود استفاده کنند. حالا شرکت‌های زیادی در جهان دورکاری را پذیرفته‌اند. برخی هم که امسال مجبور شدند از دورکاری استفاده کنند، در حال تصمیم‌گیری در مورد این موضوع هستند که در بلندمدت از کدام مدل کاری استفاده کنند.

دورکاری پدیده جدیدی نیست

البته که دورکاری پدیده جدیدی نیست؛ اولین بار در دهه ۷۰ میلادی دورکاری خلق شد. آن زمان قیمت سوخت به دلیل تحریم نفت اوپک در سال ۱۹۷۳ بالا رفت؛ همین موضوع بالا رفتن قیمت سوخت هزینه‌های رفت‌و‌آمد را هم افزاش داد. این موضوع باعث شد که افراد در محل کار حاضر نشوند و از منزل، کافی‌شاپ‌ها و کتابخانه‌ها به کار خود ادامه دهند و فقط گاهی اوقات در شرکت حضور پیدا کنند.

این رفتار باعث شد که برنامه‌های کاری پرسنل انعطاف‌پذیرتر شود که به آنها اجازه می‌داد فرزندان خود را از مدرسه به خانه ببرند؛ به کارها رسیدگی کنند، یا ورزش کنند بدون این که کسی آنها را به از زیر کار در رفتن متهم کند. رفت‌آمد کم‌تر در آن زمان باعث صرفه‌جویی در زمان می‌شد و کارکنان مرخصی استعلاجی کمتری هم درخواست می‌کردند.

با پیشرفت کامپیوترهای شخصی، اینترنت، ایمیل، ارتباطات پهن‌باند، لپ‌تاپ، تلفن همراه، محاسبات ابری و تماس تصویری استفاده از دورکاری از سال‌های ۲۰۰۰ به این سو افزایش یافت. دوران کرونا ثابت کرد که نه تنها دورکاری برای افراد متخصص ممکن است بلکه بهتر هم این است که از این مدل کاری استفاده کنند.

آیا این موضوع تغییری بلندمدت به سمت دورکاری کامل را به‌دنبال خواهد داشت؟

مطالعات نشان می‌دهد که کار کردن از منزل مزایای متعددی را برای افراد و سازمان‌ها به همراه دارد که می‌توان آنها را در قالب بهره‌وری و مشارکت بیشتر مشاهده کرد،

اما وقتی همه یا بیشتر کارمندان به دورکاری روی بیاورند، در زمینه ارتباط، به اشتراک گذاشتن دانش، روابط اجتماعی، ارزیابی عملکرد، امنیت و غیره چالش‌هایی به وجود می‌آید.

با روی آوردن شرکت‌های بیشتر به سیاست‌های دورکاری، رویکردهای خوبی در حال پدید آمدن است. سازمان‌هایی که از دورکاری استفاده می‌کنند، این توانایی را دارند که جریان فرار مغزها را که در بازارهای نوظهور، شهرهای کوچک و مناطق روستایی اتفاق می‌افتد، متوقف کنند.

حضور فیزیکی در اداره (با اتاق‌های جلسه، مکان‌های استراحت و فرصت‌هایی که برای تعاملات رسمی و غیررسمی فراهم می‌کند) مدت زیادی رایج بوده و به یک سبک زندگی تبدیل شده، به همین دلیل نمی‌توان به‌راحتی از دست آن خلاص شد. علاوه بر این موانعی وجود دارد که اجازه نمی‌دهد دورکاری کامل در سازمان، قابل کنترل و موفقیت‌آمیز باشد. البته تجربه دورکاری کامل که به‌دلیل کرونا اتفاق افتاد، به سازمان‌های دانش‌بنیان و کارمندان‌شان نشان داد که با صرف‌کردن وقت و انرژی می‌توانند این دغدغه‌ها را برطرف کنند.

آن چیزی که مشخص است این است که دریچه‌ای به روی ما باز شده است و بعید است با آن چه که دیدیم بتوانیم مانند گذشته به کارمان ادامه دهیم. چیزهای زیادی برای همیشه تغییر می‌کند ولی ممکن است ما هنوز برای این تغییرات آماده نباشیم.

توسط رضا قربانی

که یک روزنامه‌نگاری فناوری است. برای اطلاعات بیشتر صفحه درباره مدیر رسانه را ببینید.

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *